مسبی
ماجرای آب معدنی دماوند دقیقا چه بود؟

ماجرای آب معدنی دماوند دقیقا چه بود؟

ثبت: 1394/8/20   ویرایش: 1394/8/20
بازديد: 729
نویسنده: yasnaybaba

حرف و حدیث های مربوط به شرکت آب معدنی دماوند ظاهراً تمامی ندارد: عدم انطباق نمونه های مورد آزمایش با ضوابط سازمان غذا و دارو، انتشار اسناد مربوط به آلودگی آب معدنی این شرکت توسط وزارت بهداشت.

حرف و حدیث های مربوط به شرکت آب معدنی دماوند ظاهراً تمامی ندارد: عدم انطباق نمونه های مورد آزمایش با ضوابط سازمان غذا و دارو، انتشار اسناد مربوط به آلودگی آب معدنی این شرکت توسط وزارت بهداشت.

پاسخ سازمان غذا و دارو به ادعای شرکت دماوند، تعلیق پروانه آب معدنی و توبیخ مسئول فنی این شرکت از جمله مهمترین خبرهایی بودند که نه تنها هفته گذشته صدر اخبار اجتماعی را به خود اختصاص دادند بلکه در عین حال شهرت یکی از قدیمی ترین شرکتهای فعال در این عرصه با ۴۰ سال سابقه را نیز به چالش کشیدند.

هدف از نگارش مقاله اخیر آن است که در ضمن بازنگری این پرونده جنجالی نیم نگاهی هم به برخی از اصول و مبانی ابتدایی داشته باشیم تا حداقل بتوانیم با معیار علم از مرز برخی شایعات، اطلاعات ناموثق و مخدوش گذر کنیم.

آیا آب آشامیدنی باید خالص باشد؟

در بحث آلودگی های محیط زیست از جمله آلودگی آب بیشتر از آنکه منظور انحراف از پاکیزگی باشد، بحث انحراف از یک حالت معمول مطرح است. آب به طور طبیعی هیچگاه کاملاً خالص و پاک نیست حتی در مناطقی هم که آلودگی آب معنای چندانی ندارد، باز هم گازهایی نظیر دی اکسیدکربن یا نیتروژن می توانند در آب حل یا ذرات معلق و گردو غبار در آن بصورت معلق حمل شوند.

آب چشمه ها نیز برخلاف باور عموم ۱۰۰ درصد خالص نیستند چرا که می توانند حامل فلزاتی همچون Na، Mg، Fe و Ca باشند.

حتی استانداردترین آبهای آشامیدنی هم از نظر شیمیایی خالص نیستند، فراموش نکنید که در خلال پروسه تصفیه ذرات جامد معلق از بین می روند و باکتریهای مضر و خطرناک که می توانند سلامت را به مخاطره اندازند، نابود می شوند اما خیلی از مواد همچنان بصورت محلول در آب باقی می مانند.

در حقیقت آب کاملاً خالص برای نوشیدن مطبوع نیست بلکه این ناخالصی ها هستند که به آب طعم می دهند. آب کاملاً خالص برای نوشیدن مطبوع نیست بلکه این ناخالصی ها هستند که به آب طعم می دهند.

انگلستان پایه گذار تصفیه مدرن آب

تاریخ نشان می دهد که تلاش برای بهبود کیفیت آب همیشه جزئی لاینفک از زندگی انسان ها بوده است. نگهداری آب در ظروف مسی و نقره ای، استفاده از نورخورشید برای بهبود کیفیت آب، ذخیره سازی، جوشاندن، استفاده از بسترهای شنی و ماسه ای همه از جمله راهکارهایی بوده که در خلال سال های دور کاربرد گسترده ای داشته اند.

عملیات مدرن تصفیه آب از سال ۱۸۵۰ میلادی یعنی تقریباً ۱۶۵ سال پیش آغاز شد اما تنها در اواسط قرن ۱۹ بود که دانشمندان توانستند ارتباط آب با مواد زائد و بیماری های منتقله به انسان توسط آب را مستندسازی کنند.

در سال ۱۸۵۴ میلادی پزشکی به نام «جان اسنو» (John Snow) برای نخستین بار توانست ثابت کند که میان شیوع وبا در منطقه سوهو (Soho) لندن و آب آلوده ارتباط وجود دارد در حالیکه پیش از آن هوا را متهم ردیف اول چنین پرونده هایی معرفی می کردند.

این کشف خارق العاده سبب شد که انگلستان بعنوان نخستین پیشگام این عرصه وارد عمل شود و ساخت تسهیلاتی را برای تصفیه آب آغاز کند.

جان اسنو، پزشکی که توانست برای نخستین بار رابطه میان شیوع بیماری و آلودگی آب را نشان دهد

نقش عوامل میکروبیولوژیکی در پرونده آلودگی آب معدنی دماوند

آب سالم آبی است که سه ویژگی مهم داشته باشد: اول فاقد عوامل بیماریزا باشد، دوم فاقد املاح شیمیایی مضر باشد و سوم فاقد طعم، بو و رنگ نامطلوب باشد.

در حقیقت اصطلاح آب سالم اشاره به آبی دارد که عاری از عوامل بیماریزا باشد و ضمن نداشتن رنگ، بو، طعم و کدورت نامطلوب، عوامل شیمیایی و سمی زیان آور برای سلامتی انسان هم نداشته باشد و سبب ایجاد لکه یا خورندگی نیز نشود. مهمترین فرآیند در تصفیه آب همان حذف عوامل بیماری زا و مهم ترین واحد تصفیه آب نیز گندزدایی است.

این بدان معناست که مهمترین جنبه کیفیت آب آشامیدنی خصوصیات بیولوژیکی آن است چرا که در حقیقت هدف از تصفیه نیز حذف عوامل بیولوژیکی و جلوگیری از انتقال بیماری ها توسط آب به انسان است.

نهادهای نظارتی برای انطباق آب آشامیدنی با استانداردهای بین المللی به طور مستمر از منابع آب و بالاخص آب های تصفیه شده نمونه برداری می کنند.

در پرونده آب معدنی دماوند جنجال اصلی همان عدم حذف موثر عوامل بیولوژیکی است. میکروب های «اشرشیاکلی» و «کلیفرم» و «سودوموناس» از جمله متهمان اصلی این پرونده هستند که در حال حاضر کنترل بیولوژیکی را بعنوان مهمترین تعهد این شرکت به زیرسوال برده اند.

مدیرکل آزمایشگاه های مرجع کنترل غذا و داروی وزارت بهداشت، حسین رستگار در نشست خبری هفته گذشته (اواخر مهرماه) اعلام کرد: «بررسی های انجام شده حاکی از آن است که آب آشامیدنی برند دماوند دارای میکروب سودوموناس بوده که این موضوع از نظر ضوابط بهداشتی و فنی قابل قبول نیست و در این شرایط باید خط تولید اصلاح شود.»

وی همچنین افزود: «از آنجایی که آب معدنی از آب چاه تامین می شود لذا چاه مربوطه این شرکت نیز مورد بررسی قرار گرفته و نتایج حضور میکروب اشرشیاکولی و کولیفرم را نشان داده که این موضوع نیز از نظر ضوابط بهداشتی و فنی سازمان غذا و دارو پذیرفتنی نیست و به همین دلیل پروانه آب معدنی دماوند به کلی تعلیق شد.»

میشل راسکائو (Michel Rascao) مدیرعامل شرکت آبهای معدنی دماوند نیز در بیانیه رسمی خود مورخ ۲۶ مهرماه اعلام کرد که این شرکت چندین آزمایش را بصورت مستقل انجام داده و در تمام این آزمایشات هیچگونه آلودگی میکروبی در محصولات یافت نشده.

راسکائو می گوید: «مدارک مستندی از این آزمایشات نه تنها در اختیار مقامات قرار گرفته بلکه بعضی از آنها هم بصورت عمومی پخش شده که همگی ثابت می کنند، محصولات آب آشامیدنی دماوند به هیچ عنوان آلودگی میکروبی از جمله سودوموناس ندارد.»

مدیرعامل شرکت آب معدنی دماوند همچنین به انجام آزمایشات مکرر (حدود ۵۰ آزمایش کیفی و بهداشتی) در آزمایشگاه های داخلی و خارجی از جمله در کشور فرانسه اشاره کرده و می افزاید: «به محض آنکه پیشرفته ترین سیستم میکروفیلتراسیون خریداری شده توسط این شرکت به خط تولید اضافه شود، محصول به صورت خودکار به آب آشامیدنی تغییر کرده و دیگر نمی توانیم آن را آب معدنی بنامیم.» حال این پرسش مطرح می شود که تفاوت آب آشامیدنی با آب معدنی در چیست؟

میکروبهای «اشرشیاکلی»، «کلیفرم» و «سودوموناس» از جمله متهمان اصلی پرونده آب معدنی دماوند هستند

آب آشامیدنی چیست؟

آب آشامیدنی همان طور که در بخش پیشین اشاره شد، سه ویژگی مهم دارد. اما سازمان بهداشت جهانی (WHO) رهنمودهایی کیفی در زمینه آب آشامیدنی دارد که اشاره به برخی از آنها خالی از لطف نیست: در وبسایت این سازمان آمده، کلیه آب هایی که به مصرف آشامیدن می رسند، نباید در هیچ یک از نمونه های ۱۰۰ میلی لیتری کوچک ترین اثر یا نشانه ای از باکتری های (E.Coli) یا کلیفرم های مقاوم در ۳۰ درجه سانتی گراد حرارت داشته باشند.

در صورتیکه (E.Coli) یا کل باکتری های کلیفرم در آب آشامیدنی یافت شوند، بایستی اقدام کاوشی هرچه سریعتر انجام گیرد.

حداقل اقدامی که به گفته این سازمان در چنین مواردی می توان انجام داد، تکرار نمونه برداری است منتهی در صورتیکه این باکتری ها در نمونه ی تکرار شده هم یافت شوند، کوچکترین تاخیر قابل بخشش نیست.

(یادآوری: E.Coli دقیق ترین شاخص آلودگی مدفوعی است، اما در عین حال شمارش باکتری های کلیفرم مقاوم به حرارت هم می تواند یک گزینه قابل قبول باشد. باکتری های کلیفرم از جمله متداول ترین شاخص یا اندیکاتور باکتریایی هستند که به منظور سنجش کیفیت آب و حتی غذا کاربرد دارند.

این باکتری ها در گروه باکتری های گرم منفی باسیلی (باکتریهایی با دیواره نفوذناپذیر و مقاوم به آنتی بیوتیک ها) جای می گیرند و در محیطهای آبی، خاک، بر روی سبزیجات و البته به تعداد قابل ملاحظه در مدفوع حیوانات خونگرم هم یافت می شوند.

سازمان بهداشت جهانی برای آب آشامیدنی رهنمودهای دیگری نیز دارد که در چهار زیرمجموعه قابل بررسی هستند:

مقادیر اجزای تشکیل دهنده معدنی همچون آنتیموان ۰.۰۰۵ میلی گرم در لیتر، آرسنیک و جیوه ۰.۰۱ میلی گرم در لیتر، سرب ۰.۰۱ میلی گرم در لیتر و …

مقادیر اجزای متشکله آلی از جمله الکان های کلردار، هیدروکربن های معطر، بنزن های کلردار و مواد آلی مختلف برحسب میکروگرم در لیتر

مقادیر آفت کشها برحسب میکروگرم در لیتر

مقادیر گندزداها و فرآورده های فرعی آنها برحسب میکروگرم در لیتر

آب معدنی چیست؟

آب معدنی در حقیقت همان آب آشامیدنی حاوی مواد معدنی یا مواد سولفاته قابل حل است که می توانند خاصیت درمانی داشته باشند یا طعم آب را تغییر دهند. ترکیبات سولفور، نمک ها و گازها از جمله مواد محلولی هستند که در آب های معدنی یافت می شوند.

آب معدنی می تواند گازدار هم باشد و به شکل طبیعی یا مصنوعی تولید شود. در اغلب موارد آب معدنی، آب حاوی کربنات است یعنی در حقیقت این کربنات است که بعنوان شاخص آب معدنی تعریف می شود. از طرف دیگر اصطلاحی تحت عنوان آب آشامیدنی بسته بندی هم وجود دارد.

آب بسته بندی آبی است که به نوعی مرحله تقطیر بر روی آن انجام شده باشد. منبع این آب هم که یا در بطری های پلاستیکی و یا بعضاً بطری های شیشه ای بسته بندی می شود، می تواند چاه یا چشمه باشد. مهر و موم خاص شرکت های آب معدنی و آب بسته بندی در حقیقت تضمین پاک و سالم بودن و در عین حال قابلیت حمل و نقل آن ها است.

یکی از ویژگی های آب معدنی این است که اغلب با مواد معدنی سولفاته نظیر سولفات آلومینیوم تصفیه می شود. این مواد نه تنها آلودگی ها را به طرق مختلف از جمله با روش انعقاد حذف می کنند بلکه در عین حال باعث تاثیرات مثبت دیگر همچون خاصیت درمانی یا تغییر طعم آب هم می شوند.

آیا تفاوتی در تصفیه آب معدنی با آب آشامیدنی وجود دارد؟

آب های بطری بسته بندی نیز همچون آب آشامیدنی اغلب به روشهای گوناگون تصفیه می شوند تا احتمال بروز خطرات میکروبی و … در آنها از بین رود.

اغلب شرکتهای تولید آب های معدنی و آب بسته بندی بر کاربرد یک سری روش های متداول از جمله فیلتر یا صاف کردن، ته نشینی و تقطیر تاکید دارند.

فرایندهای بیولوژیکی نظیر صافی ماسه ای کند (Slow Sand Filter) یا روش کربن فعال بیولوژیکی (Biologically Active Carbon) و فرایندهای شیمیایی نظیر واحدهای لخته سازی (Flocculation Unit) و کلرزنی به انضمام استفاده از تشعشعات الکترومگنتیک مانند نور ماورای بنفش نیز از جمله روش هایی هستند که معمولاً توسط این شرکت ها به طور گسترده مورد استفاده قرار می گیرند.

در مجموع هوادهی، اختلاط، انعقاد، لخته سازی، ته نشینی، صاف سازی و گندزدایی از جمله رایج ترین و متداول ترین شیوه های تصفیه آب هستند.

حوضچه تصفیه آب

فرایند تصفیه آب

متهمان ردیف اول

بیماری های عفونی مرتبط با باکتری ها، ویروس ها، تک یاخته ها و کرم های انگلی از مهمترین، شایع ترین و گسترده ترین مخاطرات بهداشتی آبهای آشامیدنی و معدنی هستند.

این عوامل اغلب از طریق فضولات انسان و حیوان بالاخص مدفوع وارد منابع آبی می شوند. بدیهی است که استفاده از آب های آلوده برای آشامیدن، تهیه غذا یا حتی در برخی موارد تماس با آن در هنگام شستشو یا استحمام و یا حتی تنفس بخار آب و آئروسل ها می تواند منجر به بروز بیماری شود.

سودوموناس آئروژینوزا و گونه های فلاووباکتریوم از جمله عوامل بیماریزا فرصت طلب هستند که می توانند در افراد مسن، بسیار جوان یا بیماران خاص به راحتی مشکل ایجاد کنند.

اشرشیاکلی بیماریزا یکی از باکتری ها و عوامل بیماریزا است که اهمیت بهداشتی آن زیاد است. این عامل بیماری زا با وجود پایداری متوسط در منابع آبی، در برابر کلر مقاومت کمی دارد در حالیکه سودوموناس آئروژینوزا در منابع آب امکان تکثیر دارد ولی مقاومت آن در برابر کلر تقریباً متوسط است.

آیا تاکنون با پدیده آب قرمز (Red water) در لوله های آب برخورد کرده اید؟ آیا می دانید که این رنگ ناشی از چیست؟

رنگ آب اغلب ناشی از مواد معدنی است و در این مورد خاص انگشت اتهام با اطمینان قاطع به سمت آهن و منگنز نشانه رفته است. آب فاقد اکسیژن که اغلب در آب های زیرزمینی دیده می شود، یک محیط احیاءکننده ایجاد می کند که حلالیت مواد معدنی همچون آهن و منگنز در آن بیشتر می شود.

پدیده آب قرمز حاصل خورندگی بیولوژیکی لوله های آب است. پس از انتقال آب از طریق پمپ به سطح زمین، اکسیژن کم کم در آن حل می شود. در نتیجه رسوب آهن، آب قرمز (Red water) و با رسوب منگنز، آب سیاه (Black water) می



منبع: وب سایت دیجی کالا

امتیاز دهی به مقاله




نظرات   (0 نظر)
مرتب سازی بر اساس:

 

شما می توانید درباره ماجرای آب معدنی دماوند دقیقا چه بود؟ نظر دهید یا سوال بپرسید:

  کد امنیتی

کلمات کلیدی: ماجرای آب معدنی دماوند دقیقا چه بود؟ ، ماجرای آب معدنی دماوند ، آب معدنی دماوند ، آب معدنی ، دماوند ، ماجرای آب معدنی ، حرف و حدیث های مربوط به شرکت آب معدنی دماوند
اشتراک گذاری این مطلب در لینکدین   اشتراک گذاری این مطلب در فیس بوک   اشتراک گذاری این مطلب در تویتر   اشتراک گذاری این مطلب در کلوب   اشتراک گذاری این مطلب در گوگل بوک مارک   اشتراک گذاری این مطلب در یاهو   اشتراک گذاری این مطلب در گوگل پلاس وان   ارسال این مطلب به ایمیل دوستان   محبوب کن - فیس نما
اشتراک گذاری